Malaysia Ah Ka Philh Khawh Lomi Hna

( 'Y' cafang hi " T tangdeh" can ah hman ding)

(Hi “Ka Philh Khawh Lomi Hna” ka timi hi keimah pumpak tuanbia duhnak lawng si loin hi nihhin Malaysia phaan Laimi i kan sining tampi a hmuhsak piin ah Malaysia Phaan Laimi kan tuanbia zongah aa hrawm kho lai ti ruahchannak he ka yial. Hi ka philh khawh lomi hna hi Malaysia Laimi nih an philh khawh lomi hna a si i, an tuanbia hrim cio zong a si. Cucaah hi nihhin Malaysia phaan Laimi kan sining dihlak cu langhter kho lai lo nain a buaktlak in a langhter khotu bik, tiin nan ka hngalhpinak lai kan nawl hna…………..ca yialtu)

Yangon in Kuala Lumpur

July 21,1999

Taningdary Express Bus pi cu rul thiamtleng ngerh in Yangon khua in chuak in Dawai khua lei ah a tli thluahmah. A caan cu fur tlak lai July thla canceu hrawng a si. Ruah hi a siamsiam nak tuk deuh faak in ngol lo khan in a sur. Taningdary Express Bus cungah cun tha tho huaha loin Malaysia lei kal dingah kai cit ve. Ka hngakchiat lio i phak ka rak kai ngaih bikmi sianghleirun buan tualpi cu kai timh lo piin kaltak a si cang ko. Keimah le ka hawile pahnih, Kawi Bik, Kawi Sui tiin kan si. An nih pahnih hi hmai yhutdan ah an yhu i kei hi an hnu ah ka yhu. Ka sir lei ah Beih nungak tleirawl pakhat le ka hnulei ah a hawile pali tlar hnih in an yhu. Beih nungak panga hna cu an phol chuahchuah. Lam thluan chuak Kawl TV cawngia hla kip an sa. Kan bus cit ning, kan umto ning cu Malaysia lei kal ding cu kan lo ruam ve loh. Mirum fapa dedeng hna khi teh kan i lawh ter ve. Ka hawile pahnih hna cu Beih nungak pawl nih rak kan zohsang hna seh, ti phun khin syal tete zong cu lamthluan chuak an thoh pah.

Kan nih hi Yangon puaisa in Thailand puaisa sinah aa va ap ding kan si. Cuticun tha a tho huaha lomi lam cun Dawai khua kan phan. Dawai khua cu Taningdary ah khualipi cu sikaw kan hmuhmi vial hmanh an yha ngai. Mawyaw sikal hi an Taxi khan ah an hman. Dawai ah zaankhat kan riak i, a tangmi kan lam cu sangphawlawng speed boat # 5 in Kawhtaung lei hawih in rili lampi cu kan pah thluahmah. Kawhtaung tilawng dinhnak kan phak cun puaisa fialmi mawyaw sikal nih an rak kan lak i, Kuchin timi inn ah an kan chiah. Kuchin timi pa hi a min tak a si na loin Chin a si tinak ah Kawhtaung minung nih an sak chommi a si rua. An inn ahcun Malaysia i thong an tla i Ranaung ah a hlonhmi hna, kalnak phaisa kongah a tlam a tling deuh rih lomi hna, kanmah bantuk in Malaysia kal aa timmi hna tiin an rak khat ngai. Dawai ahcun suimilam pahnih hrawng kan i dinh hnu ah Thailand Ranaung khua lei lan colh dingin an hung kan auh. Ranaung khua hi Kawhtaung in sangphawlawng in suimilam pathum li kal a si. Rili chim lo, Lahva hmanh a lianh deuh ahcun a tan ngam lomi caah cun yih a nung ngai. Khua i ruah sual lebang i, thli fak nawn a hun hran hrawng ahcun ti ah heih kan tlak dih cang ko lai hi tinak ding in a um.

Rili cungah cun zeitluk hlat in tilawng phunphai mui kan hmuh paoh ah, an kan bawhter i kan cungin muka an kan khuh. Lawng pakhat te ahcun minung 15 leeng kan khumh hna kaw, kan i tet ning cu a mak hawi. Kan lawng chungah rili ti a hung lutmi hna nih le hawi i tet saling ah mineng an thla. Cite hang thuhmi cio a si ko. Cu bu cun lawng mawng pawl nih le a hei kan hro pah hawi. (hi Ranaung khua luhnak Rili hi, Thantlang Thla To fa upabik Za Hnin zong a paamnak a si. Amah he Tidim nu pakhat an paam. Puaisa nih lawng chungah minung 16 sanh hna kaw an i tlum lo tiangin an ben chih hna ruangah rili lai ah lawng nih a tuar ti hna lo i, cuticun an lawng cu aa let. Za Hnin hi hi lio ahhin thong a tlaknak ah tha ngeih lo le a zawt dam ka a si piin ah tilioh a thiam lo. Nu tu hi a angki le a bawngbi phioh ding kha aa phoih manh ti lo i, cuticun hohmanh nih chanh manh loin rili ti ahcun an paamnak cu a si.)

Cuticun Ranaung khua cu kan phan. Laimi Thailand ummi puaisa nih a rak kan don. Lampi thawng a yha huaha lo, an ti i khuaken nawn inn chia nawn pakhat cungah an kan erh yhup. Cu kaa innpi ahcun kanmah hlan ah thawngpang hngak in a rak um ciami zong an rak tampi. Asinain an kan dongtu Lai puaisa pawl nihcun nungak dawh deuh paoh cu, minung nan tam tuk, a rem deuhnak hmun ah kan in kalpi hna lai an ti hna i an kalpi dih hna. Muidawh lo deuh le parual tu cu, cu ka chimmi khuaki inn yhingpi ahcun vok erh cun an kan erh. (A hnu kumthum hnu ah Lainu pakhat sin in capo biatak in a chim yhanmi ka thei. "Malaysia rat pah Thailand ah hlah maw mui dawh lo hi a fah cem rua ka ti. Muidawh deuh paoh cu puaisa pawl nih Hotel ah an riah ter hna, eidin, thil puan yhayha an cawk piak hna. Muidawh lo deuh le pa rual tu cu thawngpang a chia an kan ti i, hnawmpon pon in an kan pon ko hme cu"a ti.) A hnu deuh i ka theih ningah Thailand Laimi puaisa lakah miyha, mah miphun zawn ruahnak he rian a yuanmi an tampi lio ah micheu ve cu, nungak dawh deuh paoh thawngpang a chia, pa lak i nu um ve cu a phung a si loh, ti phun in Hotel ah riah ter i, cun nungak cu sual pi dingin a phunphun in hlen, tlerhkhonh a si. Cu i nungak nu nih a duh lo aa chan chih peng a si ahcun, a thaizing cu, cu nungak nu cu zapi sin ramlak thuhnak, inn chung erhnak pawl ahcun chiah colh a si an ti.

Ranaung nihnih kan caam hnu ah puaisa an ra i tuzaan nan chuak lai. Nan thilri ahohmanh i ken hlah uh. An in chuh dih hna lai, an kan ti. Asinain cu zaan cu chuak yhan loin a thaizing zingka te ahkhin anmah Thailand ( si tama an lo) pahnih, Ford Ranger mawyaw in an hung ra i cuka mawyaw chungah cun (Ranaung ah a rak um thingmi he) minung pahra hrawng an kan khumh. Kan i tet tukah Khuathlang lei i vok phurh an chimmi hna khi ka lung chungah a chuak. Cuticun Thailand ramri khuapi pakhat a simi Hatjai khua kan hun phan. Hatjai khua hi a theimi an chimnak ah Yangon khua tluk hrawngin inn lo a yhami a si an si. Tlakrawh inn chiapi chungah an kan khumh. Inn chung kan hung lut cu puaisa nih Malaysia kal ding minung an chiah lengmang nak hna sidawh a si. A chung vampang khat in Kawlca le Laica in aa yialmi ca tampi kan hmuh. Piah awk a yha lomi TV pakhat a um rih. Cun ihphah yhingpi pi pahnih a um. Cu inn chungah cun innkaa a lenglei in an kan hrenh khanh. Suimilam pahnih chung hrawng kan um hnu ah, nu thau nawn upa nawn pakhat a hung lut i rawl an kan pek. Kan rawl cu yamtuk cio hna kaw a cuh in kan hun i cuh. A kan pekmi rawl cu cini aa peih chih rua thlum dekduak khin a um. Cite a al lo. Cuticun Hatjai khua tlakrawh innchia pi chungah cun nili chung kan um. “Kan um” ti tikah hin chunzaan hmanh hliah huaha loin thlalangawng a um lomi inn pi chungah cun, an kan erh khi a si.

Hatjai nili kan um hnu cun Puaisa nihcun an hun kan lak yhan. Ford Ranger mawyaw chungah cun an kan khumh hawi. Si tama cu si hna kaw an mawyaw mongh hi mah duh ahcun tangka thongkhat phalh hmanh in cit ngam ding khin a um lo. Suimilam pali chung hrawng an kan kalpi hnu ah mawyaw cu ruah lo piin in a dir i puaisa pakhat a hung yum i, "A rannak in yum uh law tli zokzok uh' tiah a kutdong a kan sawh piaknak lei ah tlik an kan fial. Khual fum deuh paoh cu an khawika ti loin aa kenmi mawyaw sikal lukhuh in a kan tuk thluahmah. Micheu cu mawyaw citnak ah kan i tet tuk kaw a ke a hit dih i a tli kho zokzok lomi zongcu an um nain hohmanh luat a um lo. Tlik khawh lo a ngah lo. Puaisa pakhat hmai ah a um, cun kannih nih kan zulh, cun a hnu in puaisa pakhat nihcun an kan zulh bu in muilak ah dah pah in suimilam pahnih hrawng tlik ngacha in kan tlik hnu ah, khairiat dum chung pakhat kan phan. Cuka ahcun puaisa pawl nih an rak pumh cang mi hna minung 15 hrawng an rak um ve. Cu hna pawl he cun an kan fonh i kan dihlak cun kan puaisa a kalnak paoh zulh in kan kal hna. Suimilam pali chung hrawng kan kal. A har ko. Muilak i tlik pah ngacha in kal, cun hling hna i van chunh sual zongah hling zong i zoh ngam a si lo. Kaltak thluahmah a si i, i hngah a um lo. Dikdek hnacheh sual ahcun puaisa mawyaw sikal luchin yheu cu kan hnabeng ahcun a tla lengmang. Mawyaw lam high way kan tan lai lebang ahcun, Vietnam le American ral doh lio i ralkap cio khi kan si ko. Highway cu a pel bakin heih an kan pel pi.

Malaysia ramri hrawng kan phan cang rua, tiah kan ruah. Cu kan phak ahcun lam an kan hruaitu kan hmai puaisa le kan hnu a kan zulmi puaisa lam an i thlau. Kan sin a ummi puaisa nihcun a kakip lo phone a chonh. Zeihmanh aa hlei rua lo. A kutke in an kan piah i, "Ka hin rak um ulaw thaizing ah kan rak in lak te hna lai" ti a si rua, cu khawh cun an kan kal tak. A caan zong cu a tuan a tlai ti thei hlah kaw kan ruahnak in suimilam hleihnih hrawng in kan tuak. Cu zaan cu cuka khiariat kung tang ahcun zaan khua kan dei hna. Fikfa an tam ning cu khuaibu tawzawh kaa cio khi an si ko. An kan sehnak i muai cawk dingkhin a um lo. Cuticun cuzaan cu fikfa he khua kan dei hna. Khua a hung dei zongah kan i thuh cionak burbuk tang cu hohmanh chuak ngam hlah, puaisa rat hngak in kan um hna. Puaisa nih le rat ruam an i tim ti rua lo. A dang chim lo, kan rawl yam hrim kan celh ti lo. A nizaan chun in rawl kan ei ti lo a si lo maw? Kan hawilei cheu khat nih, a tu hi puaisa nih an kan hlen cang, rat an i tim ti lo i a si ko lai. An duh si kan tlai hna seh, kan chuak hna lai, a ti tawk zong an um cang. Chun nitlak cuka hmun ahcun, va awnh thawng theih hmanh ah kan lau hna. Zaan muilai pafa hmel palh hrawng ahkhin kan puaisa pa cu a hung ra. Roti (changreu) le lakphakti palsatic tommi pakhat cio a hun kan put pah. Cucu kan hun zuan hnawh cio hna i, a ran khawh chungin kan ei hna. Changreu pakhat le lakphakti tlawmpal nihcun kan paw khim ter chim lo an kan yaam ter deuhmi hna a lo.

Kan lam cu Thailand puaisa sitama pahnih hruainak cun kan ke in kan thok yhan. Thirhri hling karlak hna in kan i tenh thulh, a chelchel ah tiva hna kan tan pah. High way kam phak paoh cun a pel bak cun pel peng cu a si. Mawyaw thawng theih poah ah mah umnak hmun cio poah in vawlei ah bawh cio cu a si. Bawh fum deuh paoh mawyaw sikal luchin theu hecun hawikom kan si colh ve. Suimilam pahra hrawng kan kal lai, ti kan ruah hnu ah khuakam inn pakhat kan phan. Cuka cu puaisa minung inn a si rua. Inn chungah an kan luhpi. Kawlpa a rak um i Kawl holh in an kan chonh. Kan ruah lo tukmi sin in Kawl holh kan hun theih cu kan lung hna  hung thawng deuhmi bantuk, hnangam deuhmi bantuk in kan hung um. Kan bu pi cun cu ka inn chungah cun an kan khumh. Inn chung mei ceu kan phak ceu in Hajai khua in Malaysia lei a rak lut yimi a ho zauzau kan si hna kan i fiang. Yangon in kanmah hlan ah aa thawhnak zarh khat a rak si cangmi Pa Ceu zong kan sin ahcun a rak um ve. A kan chimh ningah an nih lebang cu Hajai ah zarhhnih deng kan caam a ti. Inn chung kan hun luh bak in kan zapi te in ti bel umnak cu a nam bak in kan nam colh. Kan mawh lo, a ngai tiah cun rawlyam cu kan ti a haalmi sin ahcun chim tlak lo a si. Suimilam pakhat hrawng kan i dinh hnu ah, kan lam cu an kan thawhpi yhan. Tutan cu Van mawyaw pahnih in an kan kalpi. Khualai Bus stop pakhat ah an kan yhumh i, hika ahhin hngak ulaw, Bus Number cuzah, cu zawng a rat tik ah nan kai te lai, cun palik nan hmuh hna ahcun nan zaam lai, an kan ti i an kan kal tak. Bus Stop ahcun kan to ko i, lam kam ca tar le dawr pawl i an tarmi ca kan hmuh ceo ah, Malaysia ramchung heih kan phak cang ko hi, ka ti. Kholh lonak nih le a sau, kan sam le kan vun karlak ah thlan nih a car kemhmi pawl, kan thil nih le a hnawm, a chinchap ah rawl yam hawi. Security le Palik hmanh cu a langhlat cun thlei dang kho rih cio hna hlah kaw, Uniform phunphai he a rami hmuh paoh ah palik hlah maw an si tiin zaamnak hmun lawng kawl, a har ko. A chinchap ah an kan chimhmi Bus nih le a mui det hrim aa tim rih lo.

Zaanlei sang hrawng a si cang. Bus cu a hung ra i a zeizei ti loin kan kai top ve. Bus mawng pa le puaisa an i chim dih cang rua. Yhutnak ding an kan pek colh. Bus chung ummi pawl nih khuaruah har nawn khin an kan zoh. Bus chung ummi nu pawl cu zat ceu cu an lu an i tuam. Ka lungchung in hi hna pawl an lu tuam ning zoh ahcun zuu tongh lo va tongh lo cio heih an lawh hi, ka ti. A hnulei kil ah a bu in kan to hna. Bus spear pa a ra i, biafang khek huaha lo in, "Polis mary, you go toilet" a hung kan ti. Ka lungchung in Palik an rat ahcun ek-inn ah nan lut lai ti nak a si ko lai, hi minung 25 hi zei bantuk ek-inn nihdah an kan tlum hnga ka ti.

Pathian zaangfahnak in kan lam a tluang. Dawn khantu um loin Kuala Lumpur khua kan phan. Amah belte lampi Bus dinh zongah chuahnak an kan pe lo. Zun zun duh zongah chuah khawh a ngah lo. Kuala Lumpur kan phak ahcun kan zun kan i ceh lo lawng khi a si. Bus cun kan hung yum i khawika kalnak zong kan thei lo. (Kumkhat ka um hnu ceu ah kan rak phaknak hi Kota Raya bus stand a si kai fiang) Kan ruahnak in mi tam deuh an kalnak paoh kan zulh. A hnu ahcun a ruah awk kan thei ti lo i lam kam ah kan to hna. Tlawmpal kan um ah Laimi minung pakhat a rak ra i, a duhmi minung min a au i a min aa telmi paoh nih an zulh. Kannih tu cu a zoh hmanh zoh duh dawh kan si hawi lo. Minung paruk an kan tanh. Tlawmpal kan um ah Kuala Lumpur kan phaknak ding puaisa nih a thlahmi minung an hung phan ve. Thantlang sianginn kan kai lio i ka hawikom tuk a rak simi a si. Kan kut kan i tlai i Taxi pahnih a hlan i, cuticun puaisa inn lei ahcun kan kal. Inn kan phak cun inn ummi nih kan kut an rak kan tlaih. Cun a rannak in zun zunnak khan ah ka lut. Ka zun ka zun dih cun rawl cu ka zuan hnawh colh. Rawl yaam nih rak kan hlanh tuk rua, kan paw khim le khim lo hmanh aa hngal dingin ka um ti lo. Ka kam a to ve mi ka hawile ka zoh hna i an rak si cio. Kan mawh lo, tawng usih. Yha lak kan tongh. Rawl kan hung khim cun lampi kan har le har lonak kongcu an kan hal. Kan harnak kongcu kan hei chimh hna. Cu lio ahcun Pu Uk an timi pa nih, "Cu maw nan chim, kan nih lio lebang ahcun Thailand in dawh Kuala Lumpur tiang Mawyaw hnulei ahkhin minung paruk an kan sanh ko cuh. Kan hawipa lebang cu Kuala Lumpur kan phak ah mah hngal loin pei a um ti ah.." a hun kan ti.

Amah belte Kota Raya in Taxi kan i thawh ahkhan Palik nih an rak kan dawi i, kan nih Taxi cu an phan manh ti lo nain kan hnu Taxi in kan hawile minung pathum an rak tlaih hna. Minung pakhat RM-300 cio in kan puaisa nihcun a va tlanh hna.

Kan puaisa inn vampang ah aa tarmi Calendar ka zoh. August 6 a si cang. Ka lung chungin "Eheu... ka chuahni July 25 hmanh ka phak ka theih ti yung lo" ka ti.